گربه, سلامت و بیماری گربه
کریستالهای ادراری و سنگ مثانه در گربهها چیست
شهریور
کریستالهای ادراری و سنگ مثانه در گربهها چیست؟
کریستالهای ادراری و سنگ مثانه، ذرات جامد زائد هستند که در ادرار گربه شکل میگیرند.
مواد زائد میتوانند در داخل مثانه تمرکز پیدا کنند و به شکل سنگ یا کریستال در بیایند. این اتفاق به خصوص زمانی رایج میشود که گربه دهیدراته (کم آب) باشد یا عمدتاً غذای خشک بخورد.
این کریستالها فقط با میکروسکوپ دیده میشوند، اما با گذشت زمان میتوانند بزرگتر شوند و در نهایت به سنگی به بزرگی خود مثانه تبدیل شوند.
سنگها یا کریستالها میتوانند در کلیهها، تشکیل شوند.
سنگها یا کریستالها میتوانند در کلیهها، در لولههای که کلیههای که مثانه را به بیرون بدن متصل میکند (مجرای ادرار) یافت شوند.
کریستالها و سنگها این پتانسیل را دارند که جریان ادرار را تغییر دهند و میتوانند منجر به آسیب کلیوی یا انسداد کامل ادراری شوند که در گربهها میتواند کشنده باشد.
تفاوت بین کریستالهای ادراری و سنگ مثانه در گربهها چیست؟
کریستالها بلوکهای ساختمانی سنگهای مثانه هستند.
بسته به عوامل مختلفی مانند اسیدی بودن ادرار، غلظت ادرار، عوامل ژنتیکی، رژیم غذایی و سایر شرایط، انواع مختلفی از کریستالها و سنگها میتوانند تشکیل شوند.
همچنین ممکن است سنگی داشته باشیم که از بیش از یک نوع تشکیل شده باشد.
انواع کریستالهای ادراری و سنگ در گربهها
استروویت (Struvite) — که به آن سنگهای منیزیم-آمونیوم-فسفات نیز گفته میشود، استروویت یکی از دو نوع رایجترین سنگها در گربههاست. این مسئله به عوامل متعددی مانند نژاد، جنسیت و رژیم غذایی بستگی دارد.
کریستالها و سنگهای استروویت بسیار رایج هستند، به ویژه در گربههایی که عمدتاً غذای خشک میخورند. فسفات آمونیوم منیزیم عامل ایجاد این سنگهاست (که معمولاً به آن «خاکستر» در غذای حیوانات خانگی میگویند).
اگرچه بیماری ناشی از این نوع کریستال در گربههای نر شدیدتر است، گربههای ماده نیز میتوانند به آن مبتلا شوند.
گاهی اوقات این سنگها با رژیم دارویی قابل حل شدن هستند، اما گاهی نیز جراحی لازم است. اغلب میتوان با تغذیه گربه با رژیم غذایی کاملاً کنسروی از بروز آنها جلوگیری کرد.
اکسالات کلسیم (Calcium oxalate) — این نوع سنگ از ترکیب مواد زائد کلسیم و اگزالات در ادرار تشکیل میشود و در گربههای نر عقیم شده میانسال و مسنتر، یا در نژادهای پرشین و هیمالیا شایعتر است.
اکسالات کلسیم نوع دیگری از کریستالها و سنگهاست که معمولاً در گربهها دیده میشود. این سنگها بسیار مقاومتر از استروویت هستند و اغلب نیاز به جراحی دارند.
پس از برداشتن جراحی، میتوان با تغذیه رژیم دارویی که برای کنترل میزان کلسیم و اگزالات در ادرار طراحی شده، آنها را مدیریت کرد. غذای کنسروی به غذای خشک ترجیح داده میشود.
علائم کریستالهای ادراری و سنگ مثانه در گربهها
علائم کریستال یا سنگ مثانه در گربهها شامل موارد زیر است:
- ادرار مکرر و در مقادیر کم
- زور زدن برای ادرار کردن
- «اجابت مزاج» خارج از جعبه خاک — به ویژه در مکانهایی مانند سینک یا بین لباسها
- ادرار خونی
علائم هشداردهنده اورژانس ادراری در گربههای نر:
- رفت و آمدهای مکرر به جعبه خاک بدون تولید ادرار یا با ادرار بسیار کم
- زور زدن با ادرار کم یا بدون ادرار
- میو کردنهای ممتد، بیقراری
- بیحالی
- کاهش اشتها
- درد شکم
- استفراغ
اگرچه علائم دیدهشده در کریستالها و سنگهای مثانه مشابه هستند، علائم سنگهای مثانه تمایل دارند مدت طولانیتری نسبت به کریستالها ادامه داشته باشند.
علل ایجاد کریستالهای ادراری و سنگ مثانه در گربهها
دلایل مختلفی وجود دارد که ممکن است گربه دچار کریستال و سنگ شود، از جمله بیماریهای زمینهای، نژاد و سن.
با این حال، در اکثریت قریب به اتفاق موارد (به ویژه در مورد کریستالها/سنگهای رایج استروویت)، رژیم غذایی خشک نقش بزرگی را ایفا میکند.
علت زمینهای کریستالها/سنگهای اکسالات کلسیم کمتر دقیق است، اما رژیم غذایی همچنان نقش عمدهای دارد. برخی گربهها تحمل ادراری را ندارند که بهشدت با کلسیم و/یا اگزالات اشباع شده باشد، که منجر به تشکیل کریستال میشود. به همین دلیل است که مدیریت طولانی مدت شامل رژیمهای غذایی درمانی ادراری طراحی شده ویژه است (فقط با نسخه، هیچ جایگزین بدون نسخهای وجود ندارد) که برای تنظیم سطح مواد زائد در سطوح پایینتر از حد تشکیل کریستال طراحی شدهاند.
از آنجا که بیشتر گربهها آب زیادی نمینوشند، تمایل به کم آبی مزمن دارند که این نیز به تشکیل هر دو نوع رایج کریستالها یا سنگها کمک میکند. به همین دلیل غذای مرطوب ترجیح داده میشود.
تشخیص کریستالهای ادراری و سنگ مثانه در گربهها توسط دامپزشک
تشخیص سنگ، کریستال یا انسداد شامل تشخیص سنگ، کریستال یا انسداد شامل آزمایشهای تشخیصی زیر است که توسط دامپزشک شما انجام می شود. همچنین برخی بیماریهای زمینهای ممکن است باعث تشکیل برخی کریستالها یا سنگها شود، یا برای ارزیابی وجود/شدت انسداد
آزمایش ادرار (آنالیز ادرار) — برای ارزیابی محیط ادرار از جمله غلظت ادرار، اسیدی یا غیراسیدی بودن ادرار و وجود عفونت یا کریستال
تصویربرداری — شامل اشعه ایکس (رادیوگرافی) یا سونوگرافی برای شامل اشعه ایکس (رادیوگرافی) یا سونوگرافی برای مشاهده بصری سنگها
گربهها
درمان کریستالها/سنگها به نوع کریستال/سنگ، اندازه و محل سنگ و سابقه گربه شما بستگی دارد.
گربههای ماده اغلب میتوانند سنگهای کوچک را دفع کنند، یا به تنهایی یا با روش شستشوی به نام «هیدروپروپالس ادراری» (voiding urohydropropulsion).
با این حال، گربههای نر حتی با سنگهای بسیار کوچک نیز در معرض خطر بیشتری برای انسداد ادراری هستند. مجرای ادرار آنها باریک است زیرا سنگ/کریستال باید از طریق آلت تناسلی حرکت کند. این یک تنگنا ایجاد میکند که در آن سنگها/کریستالها گیر میکنند و باعث انسداد میشوند.
برخی سنگها ظرف دو تا چهار هفته پس از شروع رژیم غذایی درمانی ادراری قابل حل شدن هستند. رژیمهای درمانی فقط با تأیید دامپزشک شما در دسترس هستند.
با این حال، سنگهای بزرگتر ممکن است به اندازهای به کوچکی حل شوند که همچنان بتوانند باعث انسداد ادراری شوند. اگر سنگها خیلی بزرگ باشند و نتوانند حل شوند، باید به صورت جراحی برداشته شوند. بیشتر سنگهای اکسالات کلسیم با رژیم دارویی حل نمیشوند و نیاز به برداشتن جراحی دارند.
انسداد ادراری معمولاً به چند روز بستری شدن برای تثبیت وضعیت گربه شما نیاز دارد و یک تا دو هفته برای بهبودی کامل. اگر سنگی جریان ادرار را مسدود کرده باشد، دامپزشک شما یک سوند (کاتتر) وارد میکند تا سنگ را به مثانه برگرداند. سپس، سنگ باید یا حل شود یا به صورت جراحی برداشته شود تا از انسداد مجدد جلوگیری شود.
بهبودی و مدیریت کریستالهای ادراری و سنگ مثانه در گربهها
بهبودی گربه شما از کریستالهای ادراری و سنگ مثانه به نوع سنگ و سابقه سلامتی گربه بستگی دارد.
رژیم غذایی رایجترین استراتژی مدیریتی است، زیرا رژیمهای تجاری متعددی برای درمان و/یا پیشگیری از رایجترین انواع کریستالها/سنگها طراحی شدهاند. افزایش دریافت آب استراتژی دیگری است، زیرا تشکیل کریستال/سنگ در ادرار غلیظ بیشتر محتمل است. تغذیه با غذای کنسروی راهی مؤثر برای افزایش دریافت آب است.
پیشگیری از کریستالهای ادراری و سنگ مثانه در گربهها
مهم است بدانید که کریستالها و سنگهای ادراری گربه میتوانند عود کنند.
اول، اگر گربه شما قبلاً کریستال/سنگ داشته، دریافت آب او را افزایش دهید و رژیم غذایی خاصی را که دامپزشک توصیه کرده به او بدهید. هیچ غذای دیگری به او ندهید — هرگونه تغییر در رژیم غذایی گربهتان را ابتدا با دامپزشک در میان بگذارید.
رقیق کردن غذای دارویی گربه با سایر رژیمها، تشویقیها یا میان وعدهها میتواند منجر به عود مشکل شود. این غذاها به دقت تنظیم شدهاند تا دقیقاً غلظت ادرار مناسبی را برای جلوگیری از کریستالها/سنگها فراهم کنند.
یک آزمایش مجدد ادرار نیز به شما کمک میکند تا قبل از بروز علائم بفهمید که آیا مشکلی در حال توسعه است یا خیر. مطمئن شوید که نمونه تازه است، زیرا کریستالهای استروویت میتوانند در ادرار قدیمی که مدت طولانی بیرون مانده ایجاد شوند.
اگر گربه شما هیچ مشکلی نداشته، تغذیه با یک رژیم غذایی باکیفیت تماماً کنسروی بهترین راه برای کمک به پیشگیری از تشکیل کریستالهای ادراری و سنگ مثانه است. گربه خود را با استفاده از آبنما، آب جاری یا طعمدار کردن آب با کمی آب تن ماهی تشویق کنید تا آب زیادی بنوشد.
“برای مشاهده انواع غذاهای درمانی و کنسروهای باکیفیت مناسب گربه خود، از بخش محصولات درمانی سیناوت دیدن کنید.”
نویسنده: دکتر رانیا گولکنر، دامپزشک
ترجمه: دکتر محمودرضا اعتضادی
منبع: PetMD